یکی از عوارض ناخواستهای که در صورت عدم مراقبت صحیح بعد از کشیدن دندان ممکن است ایجاد شود، حفره خشک دندان است. اگر افراد بعد از کشیدن دندان بهدرستی از محل آن مراقبت نکنند و دستورالعملهای دندانپزشک را بهصورت کامل انجام ندهند، احتمال بروز این عارضه بسیار زیاد خواهد بود. حفره خشک میتواند بسیار دردناک باشد و خود عوارض ثانویه متعددی را به همراه داشته باشد. در این مطلب از مجله میخک دنتال، میخواهیم بررسی کنیم که حفره خشک دندان یعنی چه، چه علائمی دارد، به چه دلایلی ایجاد میشود و راهکارهای درمان آن چیست؛ پس با ما همراه باشید.
حفره خشک دندان چیست؟
حفره خشک (Dry socket) یا استئیت آلوئولی (alveolar osteitis) یکی از عوارض رایج کشیدن دندان در صورت عدم مراقبت صحیح است. پس از کشیدن دندان و حین بهبود زخم، معمولا در محل حفره یک لخته خون ایجاد میشود. بیماری حفره خشک دندان زمانی ایجاد میشود که لخته خون محافظ زخم، متلاشی، شل یا از جای خود جدا شود و اعصاب و استخوان حفره را در معرض دید قرار دهد.
حفره خشک دندان عقل چیست؟
حفره خشک دندان معمولی هیچ تفاوتی با حفره خشک دندان عقل ندارد. حفره خشک میتواند از عوارض کشیدن دندان عقل بالا نیز باشد. از نظر ماهیت و تعریف و همچنین مکانیسم، هر دو کاملا یکسان هستند. تنها تفاوت میان این دو، احتمال وقوع و شدت آن است. احتمال بروز حفره خشک دندان عقل نهفته در صورت عدم مراقبت صحیح، میتواند حدود 20-30 درصد باشد. این در حالی است که احتمال بروز حفره خشک دندان معمولی، تنها حدود 2-5 درصد است.
دلیل این تفاوت را میتوان در موارد زیر جستجو کرد:
- جراحی و کشیدن دندان عقل نهفته یا نیمهنهفته معمولا سنگینتر و پیچیدهتر است.
- دندان عقل در قسمت عقبی فک قرار گرفته است که بهداشت آن را دشوارتر کرده است و فشار جویدن غذا روی آن بیشتر است.
- میزان خونرسانی به دندان عقل بهخصوص در فک پایین کمتر است.
- احتمال از دست رفتن لخته خون در دندان عقل به دلیل مکیدن یا سیگارکشیدن بیشتر است.
علت حفره خشک دندان چیست؟
همانطور که در بخشهای قبلی به آن اشاره کردیم، علت اصلی بروز حفره خشک دندان کشیده شده، کنده شدن لخته خون از محل کشیدن دندان، یا تشکیل نشدن آن است. علل اصلی کنده شدن لخته خون بعد از کشیدن دندان ساده و در نتیجه آن بروز حفره خشک، میتواند به دلایل زیر باشد:
- فشار روی زخم
جویدن یا گازگرفتن غذا روی حفره خالی، میتواند لخته خون را از بین ببرد. استفاده از نی، مکیدن غذاها و فینکردن هم با ایجاد فشار منفی در داخل دهان، خطر جداشدن لخته خون را افزایش میدهد.
- محل و نوع کشیدن
حفره خشک در کشیدن دندان عقل بیشتر رایج است. همچنین اگر کشیدن دندان، پیچیده یا همراه با آسیب باشد، احتمال ایجاد این عارضه بیشتر است.
- عفونت قبلی
افراد مبتلا به عفونتهای باکتریایی در دهان، بیشتر در معرض خطر خشکی حفره قرار دارند. کسانیکه عفونتهای قبلی دارند باید با دندانپزشک خود در مورد آنتیبیوتیکها و مصرف آنها، قبل و بعد از کشیدن دندان صحبت کنند.
- تاریخچه بیماری جدی و سرطان
مطالعه معتبری در سال 2019 نشان میدهد که خشکی حفره در افرادی که سابقه زخم دهان، بستریشدن در بیمارستان به دلیل یک بیماری جدی و سرطان را دارند، شایعتر است.
- سیگارکشیدن
یک بررسی سیستماتیک در سال 2022 ارتباط بین سیگار کشیدن و حفره خشک دندان را نشان میدهد. این ارتباط ممکن است به دلیل خود تنباکو یا حرکت مکیدنی باشد که هنگام سیگارکشیدن انجام میشود.
- قرصهای ضدبارداری
زنانی که از قرصهای ضدبارداری استفاده میکنند با احتمال بیشتری دچار خشکی حفره دندان میشوند. یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز در سال 2022 نشان میدهد، افرادی که از قرصهای پیشگیری از بارداری استفاده میکنند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به خشکی حفره دندان قرار دارند.
علائم حفره خشک دندان چیست؟
خیلی از افراد ممکن است حتی با وجود علائمی مانند درد، متوجه وجود حفره خشک دندان نباشند. به همین دلیل آگاهی از علائم حفره خشک کشیدن دندان میتواند به آنها کمک کند تا در سریعترین زمان برای درمان اصولی اقدام کنند. از جمله مهمترین نشانههای حفره خشک دندان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- علائم حفره خشک معمولا بین 2-5 روز بعد از کشیدن دندان ظاهر میشود.
- درد حفره خشک دندان اصلیترین نشانه آن است؛ این درد شدید و ضرباندار است و معمولا از روز سوم به بعد شروع یا تشدید میشود.
- مشاهده حفره خالی یا نمایان شدن استخوان در صورت بررسی بالینی؛ بهجای لخته خون استخوان معلوم است.
- بوی بد یا احساس مزه ناخوشایند در دهان که ناشی از تجمع باکتری یا باقیمانده غذا است.
- تورم خفیف غدد لنفاوی در گردن یا فک و تب اندک نیز از دیگر علائم هستند.
درمان حفره خشک دندان چیست؟
درمان حفره خشک، بر پایه کاهش درد است. انجمن دندانپزشکی آمریکا توصیه میکند برای مدیریت علائم و درمان اصولی به دندانپزشک مراجعه کنید و تا حد امکان از درمان خانگی حفره خشک دندان خودداری کنید. همچنین توجه کنید که اگر حفره خشک دندان درمان بهموقع دریافت نکند، میتواند مشکلات جدیتری را به همراه داشته باشد.
برای درمان حفره خشک دندان عقل یا دیگر دندانها، دندانپزشک ابتدا حفره را با دهانشویه دارویی یا سالین شستوشو میدهد. سپس، آن را با یک پانسمان دارویی پر میکند تا به مدیریت درد کمک کند. بسته به مدتزمان درد و میزان آن، ممکن است افراد نیاز به تعویض این پانسمان پس از چند روز داشته باشند.
بزرگسالان همچنین میتوانند از داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن برای کاهش درد استفاده کنند.
بسته شدن حفره دندان کشیده شده چه زمانی رخ میدهد؟
در بیشتر موارد، درد حفره خشک دندان در عرض چند روز و با بستهشدن حفره دندان کشیدهشده بهبود مییابد؛ اما ممکن است تا یک هفته ادامه داشته باشد.
درمان سریع میتواند درد را سریعتر کاهش دهد. اگر پانسمان قرار داده شده داخل حفره بیاثر باشد یا درد بیش از چند روز ادامه پیدا کند، ممکن است دندانپزشک وضعیت دندان را مجدداً بررسی کند تا مطمئن شود عفونت و یا مشکل دیگری وجود ندارد.
پیشگیری از شکل گیری حفره خشک چگونه است؟
جلوگیری از بروز حفره خشک دندان ممکن است گاهی اوقات امکانپذیر نباشد، اما رعایت برخی نکات ساده میتواند با کمک به تشکیل لخته و محافظت از آن احتمال این عارضه را کاهش دهد. درست به همین دلیل است که باید بدانید چه مراقبت هایی بعد از کشیدن دندان ضروری است؟
- اجتناب از نی: همانطور که ذکر شد، نی فشار منفی در داخل دهان ایجاد کرده و لخته را شل میکند.
- بهداشت دهان و دندان: شستوشوی ساده دهان با یک محلول ضدباکتری مانند دهانشویه Oral-B و یک بار مسواکزدن آرام در روز (بدون لمس محل لخته) میتواند در جلوگیری از خشکی حفره موثر باشد.
- اجتناب از سیگار: سیگار علاوهبر ایجاد فشار منفی در دهان، میتواند در فرآیند انعقاد، مشکل ایجاد کند.
- غذای نرم: بلافاصله پس از کشیدن دندان، لازم است از غذاهای بسیار نرم مانند ماست و پوره سیب زمینی استفاده کنید. بهمرور میتوانید غلظت و سفتی غذا را افزایش دهید.
سخن پایانی
رعایت نکات و دستورهای مراقبتی بعد از کشیدن دندان اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا که میتواند احتمال بروز عوارضی مانند حفره خشک دندان را بهشدت افزایش دهد. حفره خشک زمانی رخ میدهد که فرد بهدرستی از محل کشیدن دندان مراقبت نکرده باشد و لخته خون ایجاد شده در محل، از جای خود کنده شده باشد. درمان بهموقع و تشخیص درست، میتواند از بروز مشکلات جدیتر در آینده پیشگیری کند.
در این مطلب از میخک دنتال برای شما از حفره خشک دندان، ماهیت، علل، علائم و همچنین راهکار درمان آن صحبت کردیم. اگر نیاز به اخذ مشاورههای تخصصی یا وام دندانپزشکی بدون چک دارید، از طریق راههای ارتباطی با کارشناسان ما در تماس باشید. در شبکه دندانپزشکی میخک میتوانید با امکان پرداخت قسطی، از بار اقتصادی هزینههای درمان بکاهید و تجربهای بهیادماندنی داشته باشید.
